اخبار > الكافي



 

کد خبر:٣٩٩٩٥٨بازدید:218تاریخ درج:پنج شنبه ٢٠ ارديبهشت ١٣٩٧

 الكافي

منابع حدیثی

 

الكافي

معرفى اجمالى‏

كتاب« الكافى»، اثرى است گران‏قدر از ابو جعفر، محمد بن يعقوب كلينى رازى، از برجسته ‏ترين علماى شيعه، در آغاز قرن چهارم هجرى( متوفاى 329 ق).

كتاب كافى، به زبان عربى و شامل مجموعه روايات اصول و فروع دين است كه از ائمه علیهم السلام رسيده است.

شيخ كلينى، با سفر به شهرها و روستاهاى سرزمين‏هاى اسلامى و ارتباط با روات احاديث و دست‏يابى به اصول چهارصدگانه شيعه كه توسط ياران ائمه علیهم السلام، نگاشته شده‏اند و با ارتباط با نواب خاص امام زمان عجل الله فی فرجه، مجموعه‏ اى ارزش‏مند و اثرى گران‏بها و كتابى معتبر و جامع به نگارش درآورده است.

كتاب كافى، از قديمى‏ترين و معتبرترين كتاب‏هاى روايى شيعه مى ‏باشد كه در عصر غيبت صغرى نگاشته شده است.

اين كتاب، توسط يكى از برجسته ‏ترين روات و فقهاى شيعه نگاشته شده است كه تا كنون مانند آن نگاشته نشده و در طول بيش از هزار سال، پيوسته مورد توجه و عنايت خاص علما و فقهاى شيعه قرار داشته و بزرگان شيعه در منابع مهم روايى و تأليفات ارزش‏مند خود به آن استناد نموده ‏اند.

اين كتاب، شامل روايات پيامبر و اهل بيت آن حضرت علیه السلام است كه در آن، به علوم و معارف اسلامى به بهترين شكل اشاره شده و با ترتيبى زيبا ارائه شده است و فاصله زمانى كمى با اصول معتبر و اوليه شيعه دارد و علاوه بر آن، از دقت و گزيده گويى بالايى نيز برخوردار است.

شيخ مفيد، در باره آن مى‏فرمايد:« الكافي هو من أجلّ كتب الشيعة و أكثرها فائدة».

شهيد اول، محمد بن مكى مى ‏فرمايد:« كتاب الكافي في الحديث الذي لم يعمل الأصحاب مثله».

فيض كاشانى، مى‏فرمايد:« الكافي أشرفها و أوثقها و أتمها و أجمعها لاشتماله على الأصول من بينها و خلوه من الفضول و شينها».

شهيد ثانى، مى ‏فرمايد:« الكتاب الكافي و المنهل العذب الصافي و لعمري لم ينسج على منواله و منه يعلم قدر منزلته و جلالة حاله».

علامه مجلسى، مى‏فرمايد:« أضبط الأصول و أجمعها و أحسن مؤلفات الفرقة الناجية و أعظمها».

شيخ كلينى، اين كتاب را به درخواست يكى از دوستان خود به نگارش درآورده است. وى، در مقدمه كتاب، مى‏فرمايد:« و ذكرتَ أن أمورا قد أشكلت عليك لا تعرف حقائقها لاختلاف الرواية فيها و أنك تعلم أن اختلاف الرواية فيها لاختلاف عللها و أسبابها و أنك لا تجد بحضرتك مَن تذاكره و تفاوضه ممن تثق بعلمه فيها و قلت إنك تحب أن يكون عندك كتاب كاف يجمع فيه من جميع فنون علم الدين ما يكتفى به المتعلم و يرجع إليه المسترشد و يأخذ منه من يريد علم الدين و العمل به بالآثار الصحيحة عن الصادقين عليهم السلام و السنن القائمة التي عليها العمل و بها يؤدي فرض الله عز و جلّ و سنة نبيه صلى الله عليه و آله و سلم و قلت لو كان ذلك رجوت أن يكون ذلك سببا بتدارك الله بمعونته و توفيقه إخواننا و أهل ملتنا و يقبل بهم إلى مراشدهم... و قد يسَّر الله و له الحمد تأليف ما سألت و أرجو أن يكون بحيث توخيت فمهما كان فيه من تقصير فلم تقصر نيتنا في إهداء النصيحة إذ كانت واجبة لإخواننا و أهل ملتنا مع ما رجونا أن نكون مشاركين لكل من اقتبس منه و عمل بما فيه في دهرنا هذا و في غابره إلى انقضاء الدنيا».

« برادرم! امورى را فرموده بوديد كه بر شما مشكل گشته و حقايق آنها را نمى‏دانيد، چرا كه روايات مختلفى در باره آنها وارد شده و اختلاف روايات نيز به دليل اختلاف علل و اسباب آن است و كسى كه بتوانى با او مذاكره و مباحثه نمايى نيز در اختيار ندارى و گفته بودى دوست دارى كتابى داشته باشى كه شامل تمام علوم و معارف دين باشد و دانشجو و دانشمند نيز بتوانند به آن مراجعه نمايند و از آن، علم دين را فراگرفته و به آن عمل نمايند و آن گرفته شده از روايات صحيح از ائمه علیهم السلام و سنت‏هاى پابرجايى باشد كه به آنها عمل مى‏شود و واجبات الهى و سنت پيامبر صلی الله علیه و آله به وسيله آنها عمل مى‏شود و گفته بودى كه اميدوارى به يارى و توفيق خداوند اين كتاب وسيله ‏اى گردد براى مراجعه ديگر برادران و پيروان اهل بيت عصمت و طهارت علیهم السلام و موجب راهنمايى آنها گردد...

و خدا را شكر كه نگارش كتابى را كه درخواست نموده بوديد آسان ساخت و اميدوارم كه همان‏گونه باشد كه انتظار داشتيد و اگر كوتاهى در آن باشد، در خيرخواهى خود هيچ كوتاهى نكرده‏ام، چرا كه نيت خير براى برادران دينى و اهل مذهب حق واجب است. به اميد آنكه ما نيز در ثواب كسانى كه آن را فراگرفته و به آن عمل مى‏كنند، در اين زمان تا پايان دنيا شريك باشيم.»

ساختار

كتاب كافى شامل بيش از 16 هزار روايت است كه اين تعداد روايت از تمام روايات صحاح سته نيز بيشتر است. روايات كافى را مى ‏توان به‏ طور كلى در سه بخش اعتقادات، احكام و اخلاق جاى داد.

گزارش محتوا

فهرست كلى مطالبى كه در كتاب كافى مطرح شده است عبارت است از: كتاب العقل و الجهل، كتاب فضل العلم، كتاب التوحيد، كتاب الحجة، كتاب الايمان و الكفر، كتاب الدعاء، كتاب فضل القرآن، كتاب العشرة، كتاب الطهارة، كتاب الحيض، كتاب الجنائز، كتاب الصلاة، كتاب الزكاة، كتاب الصيام، كتاب الحج، كتاب الجهاد، كتاب المعيشة، كتاب النكاح، كتاب العقيقة، كتاب الطلاق، كتاب العتق و التدبير و الكتابة، كتاب الصيد، كتاب الذبائح، كتاب الاطعمة، كتاب الاشربة، باب الغناء، باب النرد و الشطرنج، كتاب الزى و التجمل و المروءة، كتاب الدواجن، كتاب الوصايا، كتاب المواريث، كتاب الحدود، كتاب الديات، كتاب الشهادات، كتاب القضاء و الاحكام، كتاب الايمان و النذور و الكفارات، كتاب الروضة مشتمل بر صحيفة على بن الحسين علیه السلام و كلامه فى الزهد، خطبة لامير المؤمنين علیه السلام و هى خطبة الوسيلة، خطبة الطالوتية، حديث ابى عبد الله علیه السلام مع المنصور فى موكبه و...

ويژگى ‏هاى كتاب كافى:

1. از ويژگى‏ هاى مهم اين كتاب، هم‏عصر بودن مؤلف آن با سفراى امام زمان عجل الله فی فرجه و دست‏رسى داشتن وى به آنها است.

خصوصا كه سفراى آن حضرت، در شهر بغداد بودند و كلينى نيز در آن شهر بوده و سال وفات وى مصادف با سال وفات آخرين سفير امام عصر ارواحنا له الفداء، على بن محمد سمرى بوده است.

2. مؤلف، در اين كتاب، مقيد به ذكر كل سند تا امام معصوم علیهم السلام است و اين خود ارزش و اعتبار خاصى را به روايات كتاب مى ‏دهد.

3. در اين كتاب، روايات، به ترتيب اعتبار آورده شده‏ اند و روايات اول هر باب، از جهت سند و اعتبار از درجه بالاترى برخوردارند.

4. اين كتاب، شامل تمام علوم و معارف اسلامى است كه از اهل بيت علیهم السلام روايت شده و به دست مؤلف آن رسيده و شامل اكثر مباحث عقيدتى و فقهى است.

شرح‏ هاى كتاب:

1. جامع الأحاديث و الأقوال، نوشته شيخ قاسم بن محمد بن جواد بن الوندى، متوفى بعد از سال 1100 ق.

2. الدر المنظوم من كلام المعصوم، نوشته شيخ على بن محمد بن حسن بن زين الدين، شهيد ثانى، درگذشته به سال 1104 ق.

3. شرح ملا صدراى شيرازى، درگذشته به سال 1050 ق.

4. مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، نوشته علامه مجلسى، درگذشته به سال 1110 ق.

5. الوافي، نوشته فيض كاشانى، متوفاى 1091 ق.

حواشى كتاب:

1. حاشيه علامه مجلسى.

2. حاشيه ابو الحسن شريف فتونى عاملى متوفاى 1138 ق.

3. حاشيه سيد مير ابو طالب بن ميرزا بيك فندرسكى از افاضل اوايل قرن دوازدهم هجرى.

4. حاشيه شيخ زين الدين، ابو الحسن على بن شيخ حسن، صاحب معالم.

5. حاشيه شيخ محمد بن حسن بن زين الدين، شهيد ثانى، معروف به شيخ محمد سبط عاملى، درگذشته به سال 1030 ق.

ترجمه فارسى:

1. تحفة الاولياء، نوشته محمد على بن حاج محمد حسن اردكانى.

2. الصافي، شرح اصول كافى و شرح فروع كافى، نوشته شيخ خليل بن غازى قزوينى.

خلاصه:

محمد جعفر بن محمد صفى ناعسى فارسى، اين كتاب را خلاصه كرده است.

تحقيق:

بر اين كتاب، تحقيقات فراوانى نگاشته شده است مانند:

1. رموز التفاسير الواقعة في الكافي و الروضة، نوشته مولى خليل بن غازى قزوينى.

2. جامع الرواة، نوشته حاج محمد اردبيلى از شاگردان علامه مجلسى.

3. الفوائد الكاشفة، نوشته محمد حسين طباطبايى تبريزى.

4. البيان البديع، نوشته سيد حسن صدر.

5. رجال الكافى، حاج سيد حسين طباطبايى بروجردى.

نسخه ‏هاى خطى:

1. نسخه ‏اى در خزانه نسخه ‏هاى خطى كتاب‏خانه حضرت آية الله نجفى مرعشى، در شهر مقدس قم.

تاريخ نگارش اين نسخه 1071 هجرى است و در محضر علامه مجلسى نيز قرائت شده است.

2. نسخه‏اى ديگر در خزانه نسخه هاى خطى كتابخانه حضرت آية الله نجفى مرعشى در شهر مقدس قم.

تاريخ نگارش اين نسخه، 1092 هجرى است و تعليقه ‏هاى فراوانى به خط شيخ حر عاملى بر آن است.

3. نسخه ديگرى در خزانه نسخه‏ هاى خطى كتاب‏خانه حضرت آية الله نجفى مرعشى، در شهر مقدس قم.

اين نسخه، تصحيح و مقابله شده و تعليقه‏ هاى فراوانى از شرح مولى صالح مازندرانى بر آن است.

 

 

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج